10 redenen voor renovatie

1. Aanboddifferentiatie
   Om de bestaande voorraad aan te passen aan de vraag is aanboddifferentiatie nodig. De feitelijke woonbehoefte van huishoudens is afhankelijk van omvang, leeftijd, inkomen, zorgafhankelijkheid en wooncultuur. Bewoners willen niet allemaal een eengezinswoning met een tuintje. Herdifferentiatie met behulp van een mix van technische ingrepen (samenvoegen, uitbouwen, optoppen, opplussen, aanbouwen en ook vervangen) en beheermaatregelen (verkopen, sociaal beheer, zorgarrangementen) is daarvoor de geëigende weg. Met alleen een sloop/nieuwbouw strategie lukt dat niet. Het levert weliswaar een hoge kwaliteit maar ook een te hoog en te weinig gedifferentieerd prijsniveau.
   
   
2. Keuzevrijheid
   Keuzevrijheid vormt een van de hoofdthema's van de Nota 'Mensen Wensen Wonen'. Als de mogelijkheid om naar een grotere, betere en dus meestal veel duurdere woning te verhuizen ontbreekt, zullen veel bewoners zelf gaan klussen. Uit het feit dat tweederde van de omzet in de Renovatie en Onderhoudsmarkt inmiddels uit niet-projectmatige verbeteringen bestaat, mag de conclusie getrokken worden dat de individuele opdrachtgever al lang de belangrijkste partij is.
   
   
3. Wooncarrière
   Voor veel bewoners wordt de aantrekkelijkheid van een wijk mede bepaald door de mate waarin een wooncarrière binnen de wijk mogelijk is, dat wil zeggen de mogelijkheid om de woonsituatie aan te passen aan de inkomens-, gezins- en leeftijdsontwikkeling zonder ingrijpende gevolgen voor de relaties met familie, vrienden, school en verenigingsleven. Ook dat stelt eisen aan de differentiatie van het aanbod en ook daarvoor is een ingrijpende verbeteringsmix een beter en efficiënter middel dan alleen nieuwbouw.
   
   
4. Cultuurhistorisch: respect voor het bestaande
   Cultuurhistorische overwegingen vormen een onderbelicht aspect van de discussie over de naoorlogse voorraad. Respect voor het bestaande zou een veel belangrijkere rol in de discussie over de aanpak van de bestaande voorraad moeten spelen. Niet voor niets hanteert de jury van de [Nationale Renovatie Prijs] dat als een wezenlijk criterium. Gelukkig begint er in plaats van het gebruikelijke dédain meer waardering te komen voor de architectuur en de ruimtelijke kwaliteiten van naoorlogse wijken. Ook emotionele buurtgebondenheid van de bewoners speelt een te respecteren rol.
   
   
5. Sociale cohesie en draagvlak
   Een gedifferentieerd, op verbetering en hergebruik gericht programma heeft ook belangrijke sociale voordelen zoals:
• versterking van het maatschappelijk draagvlak voor herstructurering
• vergroting van de doelmatigheid van publieke middelen
• een socialer en rechtvaardiger beleid, gericht op een betere verdeling van kwaliteit en ruimte
• beperking van het afstotingseffect van nieuwbouw op de bestaande buurtstructuur
• vermindering van sociale ontregeling door het verbreken van bestaande sociale netwerken en buurtgebondenheid van met name oudere bewoners
• vermindering van ruimtelijke segregatie door een beter op de behoeften van de zittende bewoners aansluitend woningaanbod
  
  
6. Herhuisvesting en sociaal-economische gevolgen
   Herstructurering van verouderde wijken heeft hoe dan ook ingrijpende gevolgen voor de bewoners. In veel gevallen zal er al of niet tijdelijk verhuisd moeten worden. In een krappe woningmarkt zal de realiseerbaarheid van ingrijpende herstructurering vooral afhangen van de beschikbare herhuisvesting. Met een gedifferentieerde op behoedzame verbetering en hergebruik gerichte aanpak vormt de herhuisvestingopgave een minder kwetsbare achilleshiel.
   
   
7. Ruimtegebruik
   Zonder verbetering van het aanpassend vermogen van de bestaande voorraad aan de vraag, zal steeds meer open ruimte ten offer vallen aan de toenemende ruimtevraag. Dat knellende probleem zal hoe dan ook de ruimtelijke agenda gaan beheersen en aanboddifferentiatie is daarvoor een onvermijdelijke voorwaarde.
   
   
8. Duurzaamheid en afval
   Ook qua duurzaamheid scoort een verbeteringsstrategie die gericht is op energie- en materiaalbesparing, op levensduurverlenging van woningen en infrastructuur beter dan sloop/nieuwbouw. In een tijd waarin duurzaam hergebruik een groeiende claim op de samenleving zal leggen zullen de bouwafvalbergen, die met grootschalige sloop gepaard gaan, moeilijk uit te leggen zijn.
   
   
9. Het klimaat: Kyoto
   Nederland heeft zich gecommitteerd aan het Kyoto-verdrag. Duurzame nieuwbouw alleen is echter volstrekt onvoldoende om de klimaatdoelstellingen te halen, ook daarvoor zal de oplossing in de aanpak van de bestaande voorraad moeten liggen.
   
   
10. Enige optie
    De op den duur belangrijkst reden is wellicht het besef van de lange benodigde levensduur van onze woningvoorraad. Voor verreweg de meeste woningen zal vervanging heel lang geen optie zijn, omdat de bouw- en investeringscapaciteit daarvoor ontbreekt. Een gezonde toekomst van onze gebouwde omgeving vraagt om tijdige herinvesteringen in het vraagaccommoderend vermogen van de voorraad. Remkes' nota 'Mensen Wensen Wonen' bevat genoeg ingrediënten om een doeltreffend voorraadbeleid in gang te zetten. Het vraagt vooral om een andere attitude van alle betrokkenen: overheid, ontwikkelaars, opdrachtgevers, bouwers, beheerders, ontwerpers, adviseurs, burgers en bewoners.
    Voor een doeltreffend voorraadbeleid zal er waarschijnlijk meer gesloopt moeten worden dan nu, maar slopen heeft geen zin zonder het besef dat de echte opgave ligt in de zinvolle levensduurverlenging van de 99,7% van de voorraad die jaarlijks niet vervangen wordt.