Projectteam
Opdrachtgever:
Architect:
Bouwbedrijf: | K.F. Hein Monumenten Stichting
Architectenbureau Jaco D. de Visser, Utrecht
Aannemingsbedrijf Middelkoop bv |
Doelstelling van het project
In opdracht van K.F. Hein Monumenten Stichting is binnen het Museumkwatier een plan gemaakt voor de restauratie van de Sterrenwacht 'Sonnenborgh' tot museum.
De belangrijkste ingreep bestaat uit het uitgraven en herstellen van de 16e-eeuwse hoofdpoort van het bastion. Dit versterkt de historische structuur van het bastion: een nieuwe entree vanuit het Zocherpark via de oorspronkelijke hoofdpoort is de meest logische en enerverende manier om het bastion te betreden.
De poort geeft toegang tot een zeshoekig, met een straalgewelf overdekt portaal. Van hieruit vertrekken drie gangen. De middelste daalt naar de binnenhof, die van de buitenlucht gescheiden zal worden door een structureel glasvlies. De binnenhof wordt geflankeerd door de onderste kazematten. De twee buitenste gangen van uit het portaal lopen omhoog en voeren naar de bovenste kazematten. De oorspronkelijke doorzichten vanuit de kazematten naar buiten worden hersteld. De kazematten fungeren als expositieruimten over de stadsgeschiedenis, verdedigings- werken en weerbaarheid van de stad. Een nieuwe trap geeft toegang tot de gebouwen op het bastion waar de Sterrenwacht zich bevindt.
Het hoofdgebouw van de Sterrenwacht bevat de centrale hal, de collegezaal en de zonnetelescoop. Het hoofdgebouw zal geheel gerenoveerd worden zodat het kan fungeren als museum voor de weerkunde. Links van het hoofdgebouw ligt het complex met de meridiaanzaal, de sterrenkoepels, bibliotheek. De Meridiaanzaal en kijker zijn in oorspronkelijke staat hersteld.
Het aldus tot leven gewekte Sonnenborgh is een uniek project in het Museumkwartier met een uitstraling vergelijkbaar met die van The Royal Obsertory in Greenwich.
Prijzenswaardigheden
Dankzij de bezieling en inzet van betrokkenen zijn op een klein oppervlak functies verenigd als een voorbeeld van meervoudig grondgebruik 'avant la lettre'. De gelaagdheid van de tijd is door de restauratie nauwkeurig zichtbaar geworden met als resultaat een bron van inspiratie en educatie.
Rol van de gebruikers
De gebruikers, in de vorm van de huurder, zijn mede-initiatiefnemers. Gedurende het totale proces (zes jaar) is de gebruiker voortdurend betrokken geweest bij alle beslissingen en is het concept regelmatig aangepast aan voortschrijdend inzicht.
Innovatie en bijzondere kenmerken
- Het bastion is tevens de habitus van beschermde soorten vleermuizen. Vooraf is dit feit zorgvuldig geïnventariseerd, de werkzaamheden zijn alleen uitgevoerd in de periode april t/m september gedurende drie achtereenvolgende jaren vanwege de winterslaap en zijn er talrijke voorzieningen gerealiseerd om de habitus minimaal te handhaven en waar mogelijk te verbeteren.
- De binnenplaats diende tegen weersinvloeden een overkapping te krijgen. Omdat deze van oudsher altijd open is geweest, is een zo open mogelijke fragiele glasconstructie ontwikkeld waarbij het opgaande gevelwerk zo min mogelijk visueel wordt onderbroken.
- In deze vesting dienen alle voorzieningen onzichtbaar te worden aangebracht. Zo ook de volledige klimaatinstallatie. Gekozen is voor een simpel systeem, zodat alleen de natuur een handje wordt geholpen. Door specifieke vloerverwarming aan te brengen in combinatie met een vrijwel onzichtbaar ventilatiesysteem, is het geheel zeer doelmatig te klimatiseren.
- Op regelgevingtechnisch gebied is intensief overleg gevoerd over gelijkwaardige oplossingen op verschillende deelgebieden (natuurwet, brandveiligheid e.a.).
|
